पृथ्वीमा एलियनको संसार, हेर्नुहोस् यसका अचम्मका तस्बिरहरू

काठमाडौं । दक्षिण अफ्रिकाको उत्तरपूर्वमा हिन्द महासागरमा एउटा टापु छ, जुन यस पृथ्वीमा कुनै पनि एलियन संसारभन्दा कम छैन। यो टापु यमन देश द्वारा शासित छ। मूलतः यो अरब सागर र गार्दाफुइ च्यानल बीच स्थित छ। यस टापुको नाम सोकोत्रा हो। टापुमा रहेका रुख र बोटबिरुवा हेर्दा हलिउड चलचित्रमा देखाइएको काल्पनिक संसार हो जस्तो लाग्छ ।

सोकोत्रा द्वीपसमूहमा चारवटा टापुहरू छन्। सोकोत्रा, अब्द अल कुरी, सामह र दरसाह। सोकोत्रा टापुको क्षेत्रफल ३७९६ वर्ग किलोमिटर छ। यो लगभग १३२ किमी लामो र ५० किमी चौडा छ। यहाँको अग्लो पहाड मशानिग हो । जसको उचाई ४९३१ फिट छ । यसको राजधानी हडिबु हो।

सोकोत्रालगायत चारवटा टापुमा जम्मा ६० हजार मानिस बस्छन्। प्रत्येक वर्ग किलोमिटरमा ११.३ जना मात्रै बस्छन्। अर्थात् क्षेत्रफलअनुसार मानिसको जनसङ्ख्या कम छ । २००८ मा सोकोत्रा टापुलाई युनेस्को विश्व सम्पदा स्थलको दर्जा दिइएको थियो। किनभने यहाँका रूख र बोटबिरुवाहरूले यसलाई एलियन संसार बनाएका छन्। यहाँ अधिकांश सोकोत्रीको बसोबास छ । तर दक्षिण अरबी मानिसहरूको जनसंख्या पनि राम्रो छ।

सोकोत्रा टापु पृथ्वीमा कम मानिस बस्ने टापुहरू मध्ये एक हो। पुरातन समयमा यो गोन्डवाना महादेशको हिस्सा थियो। बिस्तारै अफ्रिकाबाट छुट्टिएर अलि टाढा गएपछि रोकियो । चारवटा टापु बाहेक दुईवटा साना चट्टानी टापुहरू छन्, जसमा मानिस होइन, समुद्री चराहरू बस्छन्।

यहाँ तीन प्रकारका जमिन छन्– पहिलो तटीय तराई, दोस्रो चुनढुङ्गाको पठार र तेस्रो हाजिर पहाड । पहाडको उचाइ ४९३१ फिट छ । यहाँको अधिकांश तापक्रम न्यानो रहन्छ। हावापानी मरुभूमि हो। वर्षको औसत तापमान २५ डिग्री सेल्सियस छ। वर्षमा कम वर्षा हुन्छ । तर जब वर्षा हुन्छ, यो फैलिन्छ। यहाँ मनसुन उत्तर-पूर्वबाट आउँछ। वर्षा महिना अक्टोबर देखि डिसेम्बरसम्म मनसुन हुन्छ छ। अधिकतम वर्षा प्रत्येक वर्ष ३१.५ इन्च हो।

पहिले र अहिले पनि गुजरातबाट निस्कने नाभिकहरूले सोकोत्रालाई सिकोत्रो सिंह अर्थात् सोकोत्राको सिंह भनेर बोलाउँछन्। किनकी यो समुन्द्रको तीक्ष्ण छालहरु संग लगातार सिंहजस्तै ठोक्किन्छ। अरब सागर नजिकै रहेको र न्यानो हावापानी भए पनि यस टापुलाई जैविक विविधताको गढ भनिन्छ। सन् १९९० मा संयुक्त राष्ट्रका जीवविज्ञानीले यसलाई भ्रमण गरेका थिए। ताकि यहाँ रुख र बिरुवाको अध्ययन गर्न सकिस् । यहाँका रुख र बिरुवाहरु मुख्य आकर्षण हुन् जसलाई देखेर मानिसहरू आश्चर्यचकित हुन्छन् ।

सोकोत्रा टापुमा ७०० भन्दा बढी प्रजातिका बिरुवाहरू छन्, जुन अरू कतै पाइँदैन। यस्तो अनौठो दृश्य न्यूजिल्याण्ड, हवाई र न्यु क्यालेडोनिया वरिपरि देखिन्छ। तर धेरै कम मात्रामा । अत्यधिक गर्मी र खडेरीका कारण यहाँका रुख र बोटबिरुवाले अर्कै रूप धारण गरेका छन् । यस्तो देखिन्छ कि त्यहाँ कुनै विदेशी संसारबाट ल्याइएका बोटबिरुवा र रूखहरू छन्। रोयल बोटानिक गार्डेन एडिनबर्ग द्वारा एक सर्वेक्षण गरिएको थियो, त्यसपछि यो टापुमा अवस्थित ८२५ बिरुवा प्रजाति मध्ये, ३०७ यहाँ मात्र पाइन्छ भनेर पत्ता लाग्यो।

आइयुसीएन रेड लिस्टले सोकोत्रा ​​टापुका सबै फूल र बोटबिरुवाहरू पनि जाँच गर्यो। यहाँ तीनवटा बिरुवाहरु लोप हुने खतरामा रहेको पाइएको छ । जबकि २७ प्रजातिका वनस्पति लोप हुन सक्छन् । यस टापुको सबैभन्दा अचम्मको बिरुवा ड्र्यागन ब्लड ट्री हो। यो छाता आकारको रूखले सारा संसारलाई चकित पार्छ। यसबाट रातो रङको तरल पदार्थ निस्कन्छ, जसलाई मानिसहरू पहिले रङ्गको रूपमा प्रयोग गर्थे। अब यो चित्रकारी र वार्निसिङ लागि प्रयोग गरिन्छ।

सोकोत्रा टापुका अन्य रूखहरू विशाल रसीला रूख, ककम्बर ट्री, दुर्लभ सोकोत्रान अनानास, एलो पेरी आदि अचम्मका छन् । यति मात्र होइन, यस टापुमा यस्ता जीवजन्तुहरू छन्, जुन यहाँ मात्र पाइन्छ। चराहरू जस्तै- सोकोत्रा स्टार्लिङ, सोकोत्रा सनबर्ड, सोकोत्रा बन्टिङ, सोकोत्रा सिस्टिकोला, सोकोत्रा स्प्यारो, सोकोत्रा गोल्डेन विङ्ड ग्रोसबीक यहाँ मात्र पाइन्छ । स्थानीय रूपमा यहाँ एक प्रजातिको स्तनपायी, ६ प्रजातिका चराहरू पाइन्छ।

सोकोत्रा टापुमा ३१ प्रजातिका सरीसृपहरू छन्, जस्तै छेपारो र सर्पहरू। यी सबै प्रजातिहरू स्थानीय हुन्। यहाँ यस्तो छेपारो भेटिएको छ, जसको खुट्टा छैन। ब्लू बेबून टारन्टुला स्पाइडर यहाँ पाइन्छ। सफा पानीका केकडाका तीन प्रजातिहरू छन्। यस टापुमा २००० वर्षदेखि मानिस बस्दै आएका छन् ।